‘In the Spotlight’ # 4: Leemu



[Greek Text to Follow]

Text and photographs by Melissa Hekkers

“The journey is something that I don’t want to talk about,” Leemu warns me as we order hot chocolate sitting outside in the sun, just a couple of days after Christmas.

“There are some things that I witnessed or experienced on the way here [to Cyprus] that I can hardly talk about… those are memories that I really don’t want to remember anymore because they are painful,” he adds.

Leemu arrived alone to Cyprus at the age of seventeen, leaving his grandmother behind in Gambia, his sole family member. Upon arrival, Leemu spent six months at a shelter for unaccompanied minors, a locale that provides accommodation for children under eighteen who travel alone to seek asylum.

“I have to be grateful. [In the shelter] I was given three meals a day and I was sleeping comfortably. I can say that I had everything except one thing,” Leemu tells me as he begins to describe what his first experiences were in Cyprus. “I only lacked access to education while in the shelter,” he adds.

Leemu doesn’t know why he wasn’t granted access to school while some other residents attended, but still hopes to attain knowledge through higher education. Everything he does is driven by his eagerness to further his education, as I recall his life’s motto: ‘education is my life, education is my priority.’

After spending six months in the safety of the shelter, Leemu had to leave. By law, once a minor turns eighteen, they are obliged to leave the shelter and live on their own as an adult.

“It was a new thing again,” admits Leemu. “When I came to Cyprus I didn’t know anybody, and I was taken to that shelter. Now, I had to go out, not knowing anybody again was a challenge and knowing that I wasn’t going to go to school was another challenge,” he explains to me.

“I was wondering what I was going to do when I got out… I asked the officers if I would get a chance to go to school when I got out of the shelter. I wasn’t given a green light about that; they were not sure. The chances of me going to school was 10 percent… I cried in my bed that day.”

Having found a home within the shelter, Leemu was hesitant about leaving and uncertain about what he would find next. Eventually Leemu found a place to stay in Nicosia where he currently resides. “I was young back home but in Cyprus it’s different. I think it’s destiny; it was a place I never knew anything about but it’s the place I got my adulthood and so I call it my second home.”

“I love Nicosia…I have met a lot of people and I have made a lot of improvements in terms of writing, I have a free mind, I associate with people, I attend workshops,” he tells me.

Leemu uses pen and paper to relieve his emotions, his experiences, and his understanding of life itself. Arriving on the island as a minor, it is also while living amongst us that Leemu has matured into an adult, bearing outstanding bravery and drive towards a better future.

“Nothing comes easy in life, and this keeps me moving. Everyone I have met has given me something, advice. I have a list of all these words said to me written in a book that I will never forget.”

“People say that I smile a lot but this is how I get my pain out, this is how I show that although I have pain in me, I really want to be part of society, I really want to work with the society, I want to think positive and aim good for myself and my future family. This is what the smile on my face means,” says Leemu.

“Writing also brings things out which I cannot talk about verbally… when I talk sometimes I cannot complete my sentence because I drop tears but with writing I’m able to; I talk to myself, I speak my secrets and my pain to myself.”

Being smack in the middle of Christmas and New Years Eve, I wondered how Leemu spent his time throughout the holidays, especially without having any family here.

“I didn’t do much, most of my friends where busy, some of them went to spend Christmas with their families, some of them travelled abroad… I was at home but I was writing; this is the thing that keeps me busy when I’m lonely.”

Leemu has clear memories of his Christmas celebrations back home. “In Gambia, because it’s a mixture of Muslims and Christians, we celebrate together, we have parties, we go to each other’s houses,” says Leemu.

“Last year when I was in the shelter [for unaccompanied minors], it was a big hall and they prepared food and celebrated but this year because I’m out, it’s different,” he admits.

“I miss home, that is quite obvious, but right now, the level of my life is far different from where it was and I realised many things, I’ve learnt many things in Cyprus. Even though I’ve only spent one year and some months here, what I’ve learnt is more than the past seventeen years of my life… I see my life as another chapter.”

In discussing other chapters, we begin to talk about the New Year and where that will lead us. Leemu shares that his wish for 2018 is to be recognised as a refugee. Currently, Leemu is awaiting a decision from the Administrative Court of Cyprus on whether or not he will be able to stay in the country. This process can take months and leaves asylum-seekers in limbo until they process is complete.

“With recognition I will feel like I am part of the society, that I can develop myself, contribute to society move on in my life, and help my grandmother… I always think about paying back for the things that Cyprus did for me.”

Leemu has had multiple visits to the Administrative Court with his final hearing scheduled in the New Year and vividly remembers his first experience.

“I was scared because everyone was dressed like a diplomat. I felt I didn’t belong in there. But one thing that I loved about it was that all the people there achieved something through education. This is why they were there and I felt really happy to be in-between them. It really encouraged me to learn because one day I can be one of them and only education can take me there.”



***Caritas Cyprus is assisting Leemu by providing advocacy services including translation and accompaniment for his court cases. Caritas is also providing social and emotional support as he awaits his final decision.

***The names of persons interviewed in these short stories have been changed in order to protect the privacy of individuals.

***For more information, ways to get involved, or inquiries, please call us at 22662606 or email us at administration@caritascyprus-540e8c.easywp.com


‘In the Spotlight’ #4: Λίμου


Kείμενο και φωτογραφίες απο τη Melissa Hekkers

Το ταξίδι είναι κάτι για το οποίο δε θέλω να μιλήσω”, με προειδοποιεί ο Λίμου, καθώς παραγγέλουμε ζεστή σοκολάτα και καθόμαστε έξω στον ήλιο, λίγες μέρες μετά τα Χριστούγεννα, στο κέντρο της πόλης.

“Ήμουν μάρτυρας και βίωσα μερικά πράγματα στο δρόμο (πρός την Κύπρο) για τα οποία δύσκολα μπορώ να μιλήσω… Αναμνήσεις που πραγματικά δεν θέλω να θυμάμαι πια, επειδή είναι επώδυνες”, προσθέτει.

Ο Λίμου έφτασε μόνος στην Κύπρο σε ηλικία δεκαεπτά ετών, αφήνοντας τη γιαγιά του, το μοναδικό μέλος που απόμεινε απο την οικογένειά του, πίσω στη Γκάμπια. Κατά την άφιξή του, ο Λίμου πέρασε έξι μήνες στην Λάρνακα, σε ένα καταφύγιο για ασυνόδευτους ανηλίκους, ένα κέντρο που παρέχει καταλύματα για άτομα κάτω των δεκαοκτώ ετών που ταξιδεύουν μόνοι και ζητούν άσυλο.

“Πρέπει να είμαι ευγνώμων. (Στο καταφύγιο) μου έδιναν τρία γεύματα την ημέρα και κοιμόμουν άνετα. Μπορώ να πω ότι είχα τα πάντα εκεί, εκτός από ένα πράγμα”, λέει ο Leemu, καθώς αρχίζει να περιγράφει τις πρώτες εμπειρίες του στην Κύπρο. “Δεν είχα πρόσβαση σε εκπαίδευση.”

Ο Λίμου δεν ξέρει γιατί δεν μπόρεσε να πάει σχολείο ενώ άλλοι κάτοικοι του καταφυγίου  μπορούσαν, αλλά ακόμη ελπίζει να εμπλουτίσει τις γνώσεις του μέσω ανώτερης εκπαίδευσης. Όλα όσα κάνει ο Λίμου οδηγούνται από την προθυμία του να προωθήσει την εκπαίδευσή του, καθώς μου λέει το σύνθημα της ζωής του: «Η εκπαίδευση είναι η ζωή μου, η εκπαίδευση είναι η προτεραιότητά μου».

Αφού πέρασε έξι μήνες στην ασφάλεια του καταφυγίου, ο Λίμου αναγκάστηκε να φύγει. Σύμφωνα με το νόμο, όταν ένας ανήλικος κλείνει τα δεκαοκτώ του χρόνια, είναι υποχρεωμένος να εγκαταλείψει το καταφύγιο και να ζήσει μόνος του, αφού πλέον θεωρείται ενήλικας.

“Ήταν και πάλι κάτι καινούργιο”, λέει ο Λίμου. “Όταν ήρθα στην Κύπρο, δεν ήξερα κανέναν και με πήραν στο καταφύγιο. Τώρα, έπρεπε να φύγω από εκεί, να βγω έξω, χωρίς να ξέρω κανένα, και αυτό ήταν ξανά μια πρόκληση. Γνωρίζοντας ότι δεν μπορούσα να πάω και στο σχολείο, αυτό ήταν μια άλλη πρόκληση.”

“Αναρωτιόμουν τι θα έκανα όταν θα έφευγα από το κατάφυγιο. Ρώτησα τους λειτουργούς αν θα είχα την ευκαιρία να πάω στο σχολείο. Δεν μου δόθηκε πράσινο φως γι’ αυτό, δεν ήταν σίγουροι. Οι πιθανότητες να πάω στο σχολείο ήταν 10 τοις εκατό… Έκλεγα στο κρεβάτι μου εκείνη την ημέρα.”

Αφού είχε βρεί ένα ‘καταφύγιο’ μέσα στο καταφύγιο, ο Λίμου δίσταζε να φύγει και ήταν αβέβαιος για το τι θα έβρισκε στη συνέχεια. Τελικά βρήκε ένα μέρος για να μείνει στη Λευκωσία, όπου κατοικεί μέχρι σήμερα. “Ήμουν νέος στην Γκάμπια αλλά στην Κύπρο είναι διαφορετικό. Νομίζω ότι είναι πεπρωμένο. Η Κύπρος είναι ένας τόπος για το οποίο δεν ήξερα τίποτα, όμως είναι ο τόπος που εισήλθα στην ενήλικη ζωή μου και γι’ αυτό την αποκαλώ το δεύτερο σπίτι μου.”

“Αγαπώ τη Λευκωσία … Έχω συναντήσει πολλούς ανθρώπους εδώ και έχω κάνει πολλές βελτιώσεις όσον αφορά το γράψιμο μου. Έχω ελεύθερο μυαλό, συνδέομαι με ανθρώπους, παρακολουθώ εργαστήρια.”

Ο Λίμου χρησιμοποιεί πέννα και χαρτί για να ‘απελευθερώσει' τα συναισθήματά του, τις εμπειρίες του και την κατανόηση του για την ίδια τη ζωή. Φτάνοντας στο νησί ως ανήλικος, ζώντας αναμεταξύ μας είναι που ο Λίμου έχει ωριμάσει σε ενήλικα, με εξαιρετική γενναιότητα και πίστη προς ένα καλύτερο μέλλον.

“Τίποτα δεν έρχεται εύκολα στη ζωή, και αυτό με κρατάει σε ετοιμότητα. Ο κάθε άνθρωπος που γνώρισα μου έδωσε κάτι, μια συμβουλή. Έχω γράψει κάτω όλα αυτά τα λόγια που μου είπαν και που δεν θα ξεχάσω ποτέ.”

“Οι άνθρωποι λένε ότι χαμογελώ πολύ. Έτσι βγαινει ο πόνος μου, έτσι δείχνω ότι παρόλο που έχω πόνο μέσα μου, θέλω πραγματικά να είμαι μέλος της κοινωνίας, θέλω πραγματικά να συνεργαστώ με τους ανθρώπους, θέλω να σκεφτομαι θετικά και να επιδιώξω κάτι καλό για τον εαυτό μου και τη μελλοντική οικογένειά μου. Αυτό σημαίνει το χαμόγελο στο πρόσωπό μου.”

“Με το γράψιμο βγαίνουν επίσης πράγματα που δεν μπορώ να πω προφορικά… Όταν μιλάω, μερικές φορές δεν μπορώ να ολοκληρώσω την πρότασή μου επειδή μου έρχονται δάκρυα στα μάτια. Αλλά με τη γραφή μπορώ. Μιλάω στον εαυτό μου, λέω τα μυστικά μου και τον πόνο μου στον εαυτό μου.”

Βρεθήκαμε με τον Λίμου μια μέρα μεταξύ της παραμονής των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς και αναρωτήθηκα πώς ο Λίμου πέρασε το χρόνο του καθ’ όλη τη διάρκεια των γιορτών, ειδικά χωρίς να έχει καμιά οικογένεια εδώ.

“Δεν έκανα πολλά, οι περισσότεροι από τους φίλους μου ήταν απασχολημένοι, μερικοί από αυτούς πήγαν να περάσουν τα Χριστούγεννα με τις οικογένειές τους, μερικοί από αυτούς ταξίδεψαν στο εξωτερικό… Ήμουν στο σπίτι, αλλά έγραφα. Αυτό είναι το μόνο πράγμα που με κρατά απασχολημένο όταν είμαι μονάχος μου.”

Ο Λίμου έχει συγκεκριμένες παιδικές αναμνήσεις από τις εορταστικές εκδηλώσεις των Χριστουγέννων. “Στη Γκάμπια, επειδή υπαρχει ένα μίγμα μουσουλμάνων και χριστιανών, γιορτάζουμε μαζί, κάνουμε πάρτι, πηγαίνουμε στο σπίτι ένας του άλλου.”

“Πέρσι, που ήμουν στο καταφύγιο (για ασυνόδευτους ανηλίκους), μας προετοίμασαν φαγητό και γιορτάσαμε σε μια μεγάλη αίθουσα, αλλά φέτος, επειδή είμαι έξω, είναι διαφορετικό.”

“Μου λείπει το σπίτι μου, αυτό είναι προφανές, αλλά τώρα, το επίπεδο της ζωής μου είναι πολύ διαφορετικό από εκεί πού ήταν. Συνειδητοποίησα πολλά πράγματα. Έχω μάθει πολλά πράγματα στην Κύπρο. Παρόλο που έχει μόνο ένα χρόνο και κάτι μήνες που είμαι στην Κύπρο, αυτά που έχω μάθει εδώ είναι περισσότερα από όσα έχω μαθει ή βιώσει τα τελευταία δεκαεπτά χρόνια της ζωής μου… Βλέπω τη ζωή μου ως ένα άλλο κεφάλαιο.”

Μιλώντας για άλλα κεφάλαια, αρχίζουμε να μιλάμε για τον καινούργιο χρόνο και πού μπορεί να μας οδηγήσει. Ο Λίμου μοιράζεται την επιθυμία του για το 2018, να αναγνωριστεί ως πρόσφυγας. Προς το παρόν, αναμένει την απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου σχετικά με το αν θα μπορέσει να παραμείνει στη χώρα ή όχι. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει μήνες και αφήνει τους αιτούντες ασύλου σε αδράνεια μέχρι να ολοκληρωθεί.

"Αν με αναγνώρισουν θα αισθανθώ ότι είμαι μέλος της κοινωνίας, ότι μπορώ να εξελίξω τον εαυτό μου, να συνεισφέρω στην κοινωνία, να προχωρήσω με την ζωή μου και να βοηθήσω τη γιαγιά μου... Πάντα σκέφτομαι πως μπορώ να δώσω πίσω για τα πράγματα που έκανε η Κύπρος για μένα."

Ο Λίμου είχε πολλές επισκέψεις στο Διοικητικό Δικαστήριο, με την τελευταία του ακρόαση να είναι προγραμματισμένη για το νέο έτος και θυμάται έντονα την πρώτη του εμπειρία.

“Φοβόμουν γιατί όλοι ήταν ντυμένοι σαν διπλωμάτες. Ένιωσα ότι δεν ανήκα εκεί. Αλλά ένα πράγμα που μου άρεσε ήταν ότι όλοι οι άνθρωποι εκεί πέτυχαν κάτι λόγω της εκπαίδευσης τους. Αυτός ηταν ο λόγος για τον οποίο ήταν εκεί και ένιωσα πολύ χαρούμενος που βρίσκομουν αναμεταξύ τους. Με ενθάρρυνε πραγματικά να μάθω γιατί μια μέρα μπορει να είμαι ένας από αυτούς και μόνο η εκπαίδευση μπορεί να με πάει εκεί.”


*** Η Caritas Cyprus βοηθά τον Λίμου παρέχοντας του υπηρεσίες υπεράσπισης, συμπεριλαμβανομένης της μετάφρασης και συνοδείας του για τις δικαστικές του υποθέσεις. Η Caritas παρέχει επίσης κοινωνική και συναισθηματική στήριξη καθώς ο Λίμου περιμένει την τελική απόφαση του δικαστηρίου.

*** Τα ονόματα των ατόμων που συμμετείχαν σε αυτές τις συνεντεύξεις έχουν αλλαχτεί για να προστατευτεί η ιδιωτική τους ζωή.

*** Για περισσότερες πληροφορίες ή ερωτήσεις, καλέστε στο 22662606 ή στείλτε email στο administration@caritascyprus-540e8c.easywp.com